Thursday, 28 November 2013

سجاره كماسوقن خط كتانه ملايو



سجارە کماسوقن سني خط عرب دان ڤڠاروهڽ دنوسنتارا
خط جاوي اتاو توليسن جاوي عرب اداله نام بارو يڠ دلتقن کڤد توليسن اتاو حروف عرب يڠ دتوليس دکڤولاوان ملايو. ڤرکاتاٴن جاوي براصل دري ڤرکاتاٴن جاوا، ممندڠکن خط عرب مولا برتاڤق دکڤولاوان جاوا. جوسترو، تيدق منجادي ساتو کأونيقن اڤابيلا دسبوت دڠن نام جاوي کران اي دنيسبهکن کڤد جاوا. خط جاوي مماٴين ڤرانن ڤنتيڠ دالم ممرتابتکن مشارکت نوسنتارا. اين برمعنا مشارکت نوسنتارا تيدق ممڤوڽاٴي اڤ٢ خط سبلوم خط عرب اتاو خط جاوي. مک تيدق مستحيل کالاو دکاتاکن تنڤا توليسن جاوي، مشارکت نوسنتارا ماسيه براد دتاھڤ کجاھيلن. تنڤا ڤنوليسن مريک تيدق داڤت ممڤلاجري سسواتو علمو کران ستياڤ علمو ڤرلو دتوليس ترلبيه دھولو سبلوم اي دحفظ. سسودە کماسوقن خط عرب مک ساتو ريۏولوسي برلاکو، دأنتاراڽ اياله مشارکت نوسنتارا مولا ممڤلاجري حروف٢ ترسبوت. ڤڠنلن ترسبوت ممبري ساتو کقواتن بارو کڤد مريک اونتوق ممڤلاجري القرءان دان حکوم٢ يڠ برکاٴيتن دڠن اگام إسلام (محمد باخير ٢٠٠٧).

سباگايمان يڠ تله دکتاهوءي بھاوا اهلي-اهلي سجارە تله مڽاتاکن بھاوا بڠسا عرب د انتارا قوم يڠ ڤاليڠ باڽق منجالنکن ڤرداگڠن دان ڤرنيگاٴن مڠيکوت جالن لاٴوت. اين برمعنا تيدق کترلالوان کالاو دکاتاکن مريكاله يڠ تله ممڤلوڤوري دان ممونوڤولي ڤرنيگاٴن ڤد کورون-كورون سبلوم کداتڠن إسلام. سأورڠ سرجان إسلام محمد ابن جرير ابو جعفر الطبري (310ه/920م) تله منگسکن بھاوا سبلوم کداتڠن إسلام، اورڠ٢ عرب تله ڤون بلاير براولڠ اليق دري چينا کنگارا-نگارا عرب. مريک بلاير ملالوٴي سلت ملاک د تڠه٢ کڤولاوان ملايو. دڠن ڤنجلسن د اتس, اداله تله دکنلڤستي بھاوا خط عرب تله سمڤاي کعالم ملايو ملالوٴي ڤداگڠ-ڤداگڠ إسلام داول كورون ک -٢ه دان مولا ترسيبر دببراڤ کاوسن داچيه. سمنجق ايت، خط عرب اين تله مولا مناريق مينت راماي ڤندودوق اونتوق ممڤلاجريڽ دان اياڽ سماکين دان تروس برکمبڠ. (محمد بخير 2007)

ڤرکمبڠن خط دمليسيا
دسمننجوڠ تانه ملايو، سباگاي چونتوە ڤرتموان باتو برسورت د ترڠگانو تله ممبوقتيکن بھاوا خط عرب تله دگوناڤاکاي دعالم ملايو سجق راتوسن تاھون لاگي. اي تله برمولا سکيتر قورون ک-٧ الھجرە ياٴيت ٧٠٢ه/١٣٠٣م دمان خط عرب تله ترڤاھت دلوبوق ھاتي مشارکت ملايو. خط ترسبوت دتوليس مڠگوناکن بھاس ملايو. برھمڤيرن دڠن باتو ترسبوت ترداڤت باتو ڤدڠ يڠ ترداڤت خط کلمة اللھ يڠ ميريڤ خط کوفي. سجق ڤد ايت, ڤڠگوناٴن توليسن اين منجادي سماکين ملواس دان منجادي توليسن راسمي دالم اوروسن کراجاٴن (نورعيني محمد ٢٠٠٩)

دمليسيا سني خط دماجوکن دالم ڤلباگاي بيدڠ. توليسن اين دأوکير دأتس کايو کرس. اين اداله کأيستيميواٴن سني خط دمليسيا، يڠ دواريثي تورون تمورون دان دمنفعتکن اونتوق ممڤرتيڠکتکن سني خط إسلام. ايات القرءان دأوکير برموتيفکن تومبوە-تومبوھن يڠ برڤوسيڠ-ڤوسيڠ کانن دان کيري. التن سنجات سڤرتي ڤدڠ جوگ دأوکير دڠن ايات القرءان. ڤد زمان کأگوڠن کراجاٴن ملايو إسلام دسلوروه عالم ملايو، سني خط دأباديکن دأتس دوٴيت شيليڠ سڤرتي ڤد زمان ڤمرينتھن سلطان مظفر شاە (١٤٥٥-١٤٥٩) ڤد زمان ڤمرينتھن سلطان عبدالجليل شاە (١٦٣٢-١٦٧٧) واڠ امس دأوکير دڠن خط. بگيتو جوگ دڠن چوقمر، چوڤ موھور، ڤيڠت دان بينتڠ کبسرن کراجاٴن نگري دمليسيا جوگ دأوکير دڠن ايات القرءان. خط يڠ دأباديکن دأتس تنونن سوڠکيت دان ھياسن منمبھکن لاگي کأونيکن ڤڠگوناٴن خط دمليسيا.

ڤاميرن خط جوگ سريڠ دأداکن دمليسيا دباوه انجورن ڤوست إسلام، جابتن ڤردان منتري دان لاٴين٢ لاگي. حال اين برتوجوان سباگاي تندا کبڠکيتن کمبالي ڤڠحياتن دان ڤڠھرگاٴن ترھادڤ سني خط دان اوکيرن إسلام.

دأنتارا اھلي خط مليسيا يڠ مشھور اداله سڤرتي سيد عبدالرحمن العطاس. خط بلياو دأباديکن دباڠونن سلطان زين العابدين کوالا ترڠگانو، مسجد جامع، باڠونن  ڤرليمن مليسيا، کوليقسي موزيوم سني اسيا (اونيۏرسيتي ملايا)، کوليقسي سلطان جوھر دان لاٴين-لاٴين لاگي (زولينا حسن ٢٠٠٩)

 کسيمڤولن
کسنين مروڤاکن ساتو ڤرکارا يڠ دھاروسکن ددالم إسلام دان د انتارا کسنين يڠ دگالقن اوليه إسلام اياله سني خط عرب. نبي صلي الله عليه وسلم تله ممبري ڤنکنن ترھادڤ سني خط، سکاليڤون بگيندا سأورڠ امي. شيخ علي عبد الرحمن الكلنتني ڤرنه منوليس، نبي صلى الله عليه وسلم ڤرنه برسبدا يڠ ممبري مقصود ممبري ڤنکنن کأرە ترسبوت برداسرکن کڤد حديث رسول الله صلى الله عليه وسلم دالم سبداڽ : "اڤابيلا کامو منوليس بسم اللھ الرحمن الرحيم مک چنتيقکنله توليسن کامو سباگاي ممبسر کأگوڠن اللھ" دان ددالم حديث يڠ لاٴين نبي تله برسبدا : "اڤابيلا کامو منوليس بسم الله الرحمن الرحيم مک ڤنجڠکن توليسن الرحمن سباگاي ممبسر کأگوڠن اللھ". خط عرب اين ڤرلو دڤليھارا اوليه سموا لاڤيسن مشارکت. اي بوليه دأڠگڤ سباگاي ايسيت يڠ ساڠت برھرگ باگي گينراسي مسلم اکن داتڠ. ماله اي مروڤاکن انوگرە خصوص درڤد اللھ کڤد انسان يڠ ترسماي ددالم جيواڽ چيري٢ کسنين. اوليه يڠ دميکين ڤمبلاجرن خط عرب ھاروس دڤرکنلکن سمولا دسموا ڤريڠکت ڤڠاجين برمولا دري سکوله سھييڠگاله کڤريڠکت يڠ لبيه تيڠگي.

No comments:

Post a Comment